تهران – تحلیل اختصاصی: گزارش «شاخص عملکرد تغییراقلیم ۲۰۲۷» (CCPI 2027) که در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در حاشیه کنفرانس COP31 در آنتالیا منتشر شد، ایران را برای دومین دوره متوالی در رتبه ۶۸ (آخر) میان ۶۸ کشور و منطقه مورد بررسی قرار داده است. این گزارش که توسط مؤسسه Germanwatch و مؤسسه NewClimate Institute تهیه میشود، عملکرد ۶۴ کشور بهعلاوه اتحادیه اروپا را—که بیش از ۹۰ درصد انتشار گازهای گلخانهای جهانی را تشکیل میدهند—بر پایه چهار دسته وزنی ارزیابی میکند: انتشار گازهای گلخانهای (۴۰٪)، انرژیهای تجدیدپذیر (۲۰٪)، مصرف انرژی (۲۰٪) و سیاست اقلیمی (۲۰٪). ایران در هر چهار حوزه در پایینترین سطح ارزیابی قرار گرفته است.
جایگاه ایران در میان بازیگران کلیدی
رتبه کشور/منطقه ارزیابی کلی
۴ | دانمارک (بهترین عملکرد عملی) | بالا |
۵ | لیتوانی | بالا |
۶ | لوکزامبورگ | بالا |
۷ | بریتانیا | بالا |
۸ | مراکش | بالا |
۹ | شیلی | بالا |
۱۹ | اتحادیه اروپا | متوسط |
۵۳ | ترکیه | بسیار پایین |
۵۴ | استرالیا | بسیار پایین |
۵۶ | چین | پایین |
۶۴ | امارات متحده عربی | بسیار پایین |
۶۵ | عربستان سعودی | بسیار پایین |
۶۶ | روسیه | بسیار پایین |
۶۷ | ایالات متحده | بسیار پایین |
۶۸ | ایران | بسیار پایین |
سه رتبه نخست جدول بهطور نمادین خالی گذاشته شده است، زیرا به گفته تدوینکنندگان هیچ کشوری عملکردی همتراز با اهداف توافق پاریس نداشته است. دانمارک برای ششمین سال متوالی بهترین عملکرد عملی را دارد و لیتوانی و لوکزامبورگ به جمع پیشروها اضافه شدهاند. در میان کشورهای G20، تنها بریتانیا در دسته «بالا» قرار دارد و ده کشور G20 ارزیابی «بسیار پایین» دریافت کردهاند.
تحلیل پارامترها: چرا ایران در قعر جدول است؟
۱. انتشار گازهای گلخانهای (۴۰٪): وابستگی ساختاری اقتصاد ایران به هیدروکربنها، انتشار سرانه و شدت کربن بالایی را تحمیل میکند. گزارش صریحاً ایران را در کنار روسیه (۶۶) و ایالات متحده (۶۷) به عنوان کشورهایی معرفی میکند که «هیچ نشانهای از کنار گذاشتن سوختهای فسیلی بهعنوان مدل کسبوکار خود نشان نمیدهند». عربستان سعودی (۶۵) و امارات (۶۴) نیز عمدتاً به همین دلیل در قعر جدول قرار گرفتهاند.
۲. انرژیهای تجدیدپذیر (۲۰٪): ایران با وجود پتانسیل بالای خورشیدی و بادی، سهم ناچیزی از انرژیهای پاک در سبد انرژی خود دارد. در مقابل، کشورهای در حال توسعهای مانند مراکش (۸) و شیلی (۹) در زمره عملکردهای بالا قرار گرفتهاند—نمونهای از شکاف در حال گسترش میان کشورهای دارای اراده سیاسی و کشورهای فاقد آن.
۳. مصرف انرژی (۲۰٪): بهرهوری پایین انرژی و شدت مصرف بالا، از عوامل اصلی افت امتیاز ایران در این بخش است.
۴. سیاست اقلیمی (۲۰٪): این بخش بر پایه نظرسنجی از حدود ۵۰۰ متخصص جهانی سنجیده میشود. قرار گرفتن ایران در پایینترین سطح این معیار، نشاندهنده فقدان چارچوب سیاستی شفاف، اهداف کمی الزامآور و سازوکارهای اجرایی برای کاهش انتشار است.
یافته کلیدی: شکاف در حال گسترش
نکته محوری گزارش ۲۰۲۷ این است که «شکاف بین کشورهای پیشرو و عقبمانده در حال گسترش است». ایران نه تنها در وضعیت نامطلوبی قرار دارد، بلکه نسبت به بسیاری از کشورها در حال عقبتر افتادن است. افت دو پلهای ایران نسبت به دوره قبل—و تصاحب جایگاه آخر که پیشتر در اختیار ایالات متحده بود—مصداق عینی این عقبماندگی است. گزارش همچنین اشاره میکند که «تقاضای ضعیفتر نفت مرتبط با جنگ آمریکا و ایران» به کاهش جزئی انتشار جهانی در سال ۲۰۲۶ کمک کرده است؛ تحولی که نشان میدهد پویاییهای ژئوپلیتیک مرتبط با ایران بر مسیر انتشار جهانی اثر میگذارند، هرچند نه لزوماً به شکلی که به نفع پایداری بلندمدت باشد.
پیامدها و چشمانداز
قرار گرفتن در رتبه آخر CCPI پیامد حقوقی مستقیمی ندارد، اما از نظر اعتبار بینالمللی، جذب سرمایهگذاری سبز و دسترسی به فناوریهای کمکربن هزینهزا است. این جایگاه بازتابی از یک الگوی توسعه مبتنی بر سوختهای فسیلی، فقدان اراده سیاسی برای تدوین سیاست اقلیمی مؤثر و عقبماندگی از روند جهانی گذار انرژی است. در شرایطی که حتی اقتصادهای فسیلی مانند عربستان و امارات پتانسیلهای تجدیدپذیر خود را جدی گرفتهاند، ایران نه تنها در مسیر گذار قرار ندارد، بلکه به دلیل فقدان سیاستگذاری فعال از روند جهانی عقب مانده است. بدون تغییر جهتگیری راهبردی در سیاست انرژی و اقلیم، انتظار میرود ایران در دورههای بعدی این شاخص نیز در همین محدوده باقی بماند.
Iran Ranks at the Bottom of the 2027 Global Climate Change Index; Warning Issued Regarding Structural Inaction in Energy Policy
Iran has been ranked last (68th) among 68 countries and regions in the Climate Change Performance Index (CCPI) 2027, published by Germanwatch and NewClimate Institute on 11 November 2026 at COP31 in Antalya. The index assesses performance across four weighted categories: GHG emissions (40%), renewable energy (20%), energy use (20%), and climate policy (20%). Iran received a "very low" rating in all four categories, dropping two places from the previous edition. The report identifies Iran alongside Russia (66th) and the United States (67th) as major fossil fuel producers showing "no sign of departing from fossil fuels as a business model". The top three positions remain symbolically vacant, as no country is deemed compliant with the Paris Agreement; Denmark leads at 4th place for the sixth consecutive year. The report's central finding is that the gap between climate leaders and laggards is widening, with Iran's position reflecting structural dependence on hydrocarbons, a renewable energy share of approximately 1%, and the absence of a net-zero target or effective climate policy framework.
دیدگاه خود را بنویسید